|
Yakıttan elde
ettiği ısı
enerjisini
mekanik enerjiye
çeviren
makinalara
motor
denir.
Yakıtlarına göre
motorlar,
Dizel-Benzin-LPG
li olmak üzere
ayrılırlar.
Benzinli motorun
yakıtı benzin;
Dizel motorun
yakıtı Mazot
(motorin);
LPG'li motorun
yakıtı ise LPG
gazıdır.
Silindir diziliş
şekillerine göre
motorlar sıra
tipi, v tipi,
yıldız tipi,
boksör tipi
şeklindedir.
Soğutma
sistemine göre
motorlar, su
soğutmalı ve
hava soğutmalı
diye ikiye
ayrılır.
Yanma sistemine
göre motorlar,
içten yanmalı ve
dıştan yanmalı
diye ikiye
ayrılır.
Araçlardaki
motorlar içten
yanmalı
motorlardır.
İçten yanmalı
motorlar ise,
mazot, benzin ya
da motorin
yakarlar.
Motorlar,
çalışma
zamanlarına
göre, iki
zamanlı ve dört
zamanlı motorlar
diye ikiye
ayrılır.
Benzinli
motorlarda
ateşleme,
sıkıştırılmış
benzin-hava
karışımının buji
ile ateşlenmesi
ile olur.
4 zamanlı
motorlarda 4
zaman, sırası
ile şöyledir:
Emme,
sıkıştırma,
ateşleme (veya
genişleme; iş
zamanı da
denir), egzost.
Enjektörlerden
püskürtülerek
ateşleme yapılan
motorlarda yakıt
olarak motorin
kullanılır.
Katalitik
konvertör
kullanılan
araçlarda yakıt
olarak,
kurşunsuz benzin
kullanılır.
Bir motorun bazı
parçaları
şunlardır: marş
motoru, piston,
segman, piston
kolu, silindir
kapağı, supap
kapağı, eme
manifoltu,
egzost manifoltu,
silindir
gövdesi,
silindir
gömleği, karter,
conta, külbütör,
emme supapı,
ekzost supapı,
supap iteceği,
krank mili, kam
mili, volan
dişlisi,
eksantrik
dişlisidir.
Dizel motorda
ise bunların
dışında, mazot
pompası
(enjeksiyon
pompası) ve
enjektör de
bulunur.
Benzinli
motorlarda,
üsttekilerin
dışında
karbüratör,
benzin pompası,
buji, disribütör,
bobin vardır.
ATEŞLEME SİSTEMİ
Benzinli motorun
ateşleme
siteminin bazı
önemli parçaları
şunlardır:
Akü, kontak
anahtarı,
endüksiyon
bobini,
distribütör,
buji ile
distribütör
içinde bulunan
platin takımı,
alçak yüksek
gerilim
kabloları
kondansatör,
tevzii
makarasıdır.
Bezinli
motorlarda
bujinin görevi
ateşlemeyi
sağlamaktır.
Benzinli
motorlarda
bulunan
distribütör' ün
en önemli
görevleri
endüksiyon
bobininden gelen
yüksek voltajı
bujilere
dağıtmanın yanı
sıra, platin ve
meksefe
yardımıyla
yüksek voltajın
oluşumunu
sağlamak, ayrıca
tevzii
makarasıyla da
elektrik
dağıtımını
sağlamaktır.
Endüksiyon
bobini aküden
gelen voltajı
15.000 - 25.000
volta çıkarır.
Bujilere
ateşleme
sırasına göre
akım dağıtan
distribütördür.
Motor
çalışmazken
kontak anahtarı,
ateşleme
durumunda açık
unutulursa
platin ya da
bobin yanabilir.
Aracın belirli
bir km.'sinden
sonra bazı
parçaları
değişmelidir.
Bunlardan biri
platin ve
bujidir.
Ateşleme sistemi
ayarlarından
biri buji ayarı
ve diğeri ise
platin ayarı ile
avans ayarıdır.
Platin meme
yapmış ise
meksefe
(kondansatör)
yanabilir.
Platin meme
yaparsa
zımparayla
temizlenir.
Motorun
çalışması
sarsıntılı ise,
sebebi buji
kablolarından
birinin çıkmış
olması olabilir.
Benzinli bir
motorda normal
yanma
olmamasının
sebeplerinden
biri bujilerin
normal ateşleme
yapmaması,
bir diğeri de
platin ayarının
bozuk olması
ayrıca bujilerin
kurum bağlanmış
olmasıdır.
Bujiler ayarsız
ve aşınmış ise
motor çekişten
düşer.
Buji ayarları
yanlış yapılmış
bir aracın
egzost dumanı
siyahtır.
Motorun
egzostundan
siyah duman
çıkması
durumunda
karışım oranı da
kontrol
edilmelidir.
YAKIT SİSTEMİ
Benzinli motorun
yakıt sisteminin
parçalarından
bazıları
şunlardır:
yakıt deposu,
yakıt pompası,
yakıt
göstergesi,
karbüratör, hava
filtresi, emme
manifoltu.
Dizel motorun
yakıt sisteminin
parçalarından
bazıları
şunlardır: yakıt
deposu, besleme
pompası, mazot
filtresi,
enjeksiyon
pompası,
enjektör, ısıtma
kızdırma
bujileri, yakıt
göstergesi.
Hava filtresinin
görevi,
karbüratöre
giren havayı
süzmek ve ve
sessiz emiş
sağlamaktır.
Hava filtresinin
tıkanmasını
önlemek için
basınçlı hava
ile
temizlemeliyiz.
Öte yandan, hava
filtresi tıkalı
olan motor
zengin karışımla
çalışır. Filtre
yine de
temzilenmeden
motor hala
çalıştırılırsa
motor boğulur.
Karbüratör,
emme manifoltu
üzerindedir ve
sadece benzinli
motorlarda olur.
Benzin-Hava
karışımını
ayarlar.
Karbüratörün
karıştırma oranı
1/15'tir.
Jikle devresinin
görevi, soğuk
havalarda
motorun çabuk
çalışmasını
sağlamaktır.
Jikle devresi
karbüratörde
bulunur. Jikle
kelebeği,
karbüratörün
hava giriş
deliği önünde
bulunur.
Yağ filtresi
yağı süzer ve
temizler.
Silindir
içindeki yanmış
gazlar egzost
manifoldu ile
dışarı atılır.
Egzost
susturucusu,
basınçlı olarak
çıkan yanlış
gazların sesini
azaltır. Eğer
aracın
egzostundan
fazla ses
çıkıyorsa
susturucu patlak
olabilir.
Supap ayarı, en
önemli motor
ayarlarından
biridir. Soğuk
ve sıcak ayar
olarak ikiye
ayrılır.
Bir aracı kış
şartlarına
hazırlarken en
önemli
noktalardan biri
hava filtresini
kışlık pozisyona
almak ve
otomatik jikle
kışlık
pozisyonuna
çevirmektir.
Araçta yakıt
ikmali
yapılırken motor
stop edilir.
Ayağımızı gaz
pedalından
çeksek bile
motorun hala
çalışmasını
sağlayan devre
rölanti
devresidir.
Yakıtın içinde
toz-su-pislik
vs. varsa motor
tekleyerek
çalışır.
Yakıt sistemi
ayarlarından
biri rölanti
ayarıdır.
Boğulmuş bir
motoru
çalıştırmak için
gaz pedalına
sonuna kadar
basılarak marş
yapılır.
Motor ısınıca
stop ediyorsa
karbüratöre de
bakılmalıdır.
Araç kulanırken
yakıt tasarrufu
için
hava filtresi
temizlenmeli,
Karbüratör
ayarları
yapılmalı,
Jikle devresi
açık
unutulmamalıdır,
Rölanti yüksek
olmamalıdır,
Eskimiş bujiler
temizlenmeli,
Lastik hava
basınçları
normal
olmalıdır,
Fren ayarlarının
sıkı olmaması,
Uygun viteste
gidilmesi,
Debriyaj
kaçırması
olmamalıdır,
Saatte 90/100 km
hızın
geçilmemesi
gerekmektedir.
Aracın fazla
yakıt yaktığını
anlamak için
eksozuna
bakılır. Eğer
egzost rengi
siyahsa fazla
yakıt yakıyor
olabilir.
YAĞLAMA SİSTEMİ
Yağlama
sisteminin
parçaları:
Karter-yağ
pompası,
Filtre,
Gösterge,
Seviye çubuğu,
Yağ
kanallarıdır.
Motorda yağın
bazı görevleri:
Sürtünmeyi
azaltmak,
Aşınmayı
önlemek,
Silindir ve
segmanlar arası
boşluğu doldurup
sızdırmazlığı
sağlamak,
Soğutmaya
yardımcı olmak,
Aşınmadan dolayı
oluşan
pislikleri
temizlemektir.
Karterin önemli
görevlerinden
bazıları:
Motor
bloğunun altını
kapatmak ve yağa
depoluk
etmektir.
Araçta motor
yağı kontrol
edilirken
kontak anahtarı
kapatılır ve 4-5
dakika beklenir.
Yağ ölçümü
yapılırken araç
düz durumda
olmalıdır. Yağ
seviyesi yağ
çubuğuyla
ölçülür, ve
yağın seviyesi
yağ çubuğunun
iki çizgisi
arasında
olmalıdır. Yağ
seviyesi
normalin çok
altında iken
motor
çalıştırılırsa
motor ısınır ve
yanar.
Motor yağı
değiştirilirken
motor sıcak
olmalıdır.
Motorlarda
genellikle 20-50
W numara motor
yağı kullanılır.
Motorun yağı
karterin
altındaki tapa
açılarak
boşaltılır. Yeni
motoryağı ise
süpap muhafaza
kapağı
üzerindeki
kapaktan
doldurulur.
Motor yağı ve
yağ filtresi
belli km'lerde
mutlaka
değiştirilmelidir.
Motorda yağ
basıncı yoksa,
yağ yok,
filtre tıkalı,
yağ pompası
arızalı,
ya da yağ müşiri
arızalı
olabilir.
Motorun yağ
eksiltmesinin
sebeplerinden
bazıları:
Karter contasnın
yırtılması,
sekman ya da
silindirlerin
aşınması,
karterin delik
olması,
tapadan yağ
sızdırmasıdır.
Yağ yakan
motorun
eksoztundan mavi
duman çıkar.
Marşa basılıp
motor
çalıştırıldığında
yağ lambasının
sönmesi gerekir.
Motor çalıştığı
sürece
yağlamanın olup
olmadığı motor
yağ
göstergesinden
takip
edilebilir.
Motor çalışırken
yağ
göstergesinde
anormallik
görülürse motor
hemen
durdurulur.
SOĞUTMA SİSTEMİ
Su ile soğutma
sisteminin bazı
parçaları:
Radyatör,
Vantilatör,
Devir daim
pompası,
Termostat,
Hararet (ısı)
gösterici,
Hararet (ısı)
müşiri,
İlave su kabı,
Fan motorudur.
Radyatör,
soğutma suyuna
depoluk eder.
radyatörün
altında su
boşaltma musluğu
vardır.
Termostat
silindir kapağı
su çıkışındadır.
Motorun
sıcaklığını
çalışma
sıcaklığında
sabit tutar.
Devir daim
pompası
vantilatör
kayışından
hareket alır.
Radyatördeki
soğuk suyu su
kanallarına
yollar.
Hava soğutmalı
motoru, su
soğutmalı
motordan ayıran
bir diğer
özellik hava
soğutmalı
motorda radyatör
ve su pompasının
olmamasıdır.
Vantilatör
kayışı V
şeklindedir.
Kayış gerginliği
1-1,5 cm
civarında
olmalıdır.
Vantilatör
kayışı
hareketini krank
mili kasnağından
alır ve
vantilatör
kayışı devir
daim pompası ve
alternatörü
(şarj
dinamosunu)
çalıştırır.
vantilatör
kayışı koparsa
motor hararet
yapar.
Soğutma
sisteminde su
azalıyorsa
silindir kapak
contası arızalı
veya radyatör
delik,
radyatör kapağı
bozuk,
radyatör hortum
ve kelepçeleri
arızalı veya
delik,
kalorifer
hortumları delik
veya
termostat
arızalı
olabilir.
Motorun hararet
yapmasının
nedenleri:
->Radyatör
peteklerinin
tıkanması,
->radyatörde
suyun azalması,
->vantilatör
kayışının gevşek
veya kopuk
olması,
->termostatın
arızalı olması,
->motor yağının
azalması,
->motor soğutma
suyu
kanallarının
tıkalı olması,
->uygun vites ve
hızda
gidilmemesi,
->otomatik fanın
arızalı
olmasıdır
Radyatöre
konacak suyun
seviyesi
peteklerin
üzerinde
olmalıdır.
Çok sıcak motora
rölantide
çalışırken ılık
ve kireçsiz su
konur.
Motor bloğundaki
su kanalları
pastan ya da
kireçten
tıkanmış ise
motor fazla
ısınır.
Radyatöre
konacak suyun
içilecek
temizlikte ve
temiz su olması
gerekir.
Su olduğu halde
motor fazla
ısınıyorsa,
termostat
arızalıdır.
Donmayı önlemek
için radyatöre
antifriz ilave
edilir.
Termostatı
sökülmüş motor,
gereğinden soğuk
çalışır
aşınmalar artar
ve verim düşer.
Motorun çok
sıcak
çalıştırılması
motoru çekişten
düşürür.
Motor çok
sıcakken
radyatöre soğuk
su konursa
silindir kapağı
ve blok
çatlayabilir.
Çok sıcak bir
motorda radyatör
kapağı ıslak bir
bezle tutulup
hafifçe
gevşetilir ve
buhar tamamen
atılınca
radyatör kapağı
açılır.
Araçta ısı
(hararet)
göstergesi
çalışmıyorsa ısı
müşiri arızalı
olabilir.
Motor,
çalıştıktan
sonra çalışma
sıcaklığına
gelmiyorsa
kalorifer
hortumlarında
kaçak olabilir.
Motor ısısının
aniden
yükselmesinin
sebebi kayış
kopması
olabilir.
MARŞ SİSTEMİ
Marş sistemi
motora ilk
hareketi verir.
Parçaları:
-akü,
-kontak
anahtarı,
-marş motoru,
-volan
dişlisidir.
Marşa
basıldığında
marş motorunun
bediks dişlisi
volanın
üzerindeki
dişlilerle
kavraşır ve
volanı döndürür.
Volan da krankı
döndürerek,
motora gerekli
ilk hareketi
verir.
Marş
durumunda marş
motoru hiç
dönmüyorsa:
akü bitik,
akü kutup
başları gevşek,
akü kutup
başları oksitli,
marş otomatiği
arızalı,
marş motoru
sargıları
arızalı ya da
sigortası atık
olabilir.
Motor çalışırken
marş yapılırsa
volan dişlidi,
marş motoru ve
marş dişlisi
zarar görür.
Marşa
basıldığında
marş motoru
dönmez, korna da
çalmaz ise sorun
aküde-kutup
başlarında
olabilir.
Akü başka bir
aküyle takviye
yapılacaksa her
iki akünün (+)
kutup başları
(+) kutup
başlarıyla, (-)
kutup başları
ise (-) kutup
başlarıyla
birleştirilir.
Her iki akünün
de voltajı aynı
olmalıdır.
Dijital
göstergeli
araçlarda akü
takviyesi
yapılmaz.
Marşa basma
süresi 10-15
saniyedir. Fazla
basılırsa akü
biter.
Marş
yapıldığında tık
diye bir ses
gelip, marş
motoru
çalışmıyorsa akü
kutup başları
gevşek olabilir.
Vantilatör
kayışı
hareketini
volant
kasnağından alır
ve pervaneyi
-devirdaim
pompasını- şarj
dinamosunu
çalıştırır.
Kayış koparsa
vantilatör
pervanesi -
devirdaim
pompası ve şarj
dinamosu
hareket.
ŞARJ SİSTEMİ
Şarj sistemi,
motor
çalışmaya
başladığı andan
itibaren aracın
elektrik
ihtiyacını
karşılar ve
aküyü şarj eder.
Şarj
sisteminin
parçaları:
alternatör,
konjektör
(regülatör),
şarj lambası,
vantilatör
kayışıdır.
Alternatör,
krank mili
kasnağından
vantilatör
kayışı ile
aldığı mekanik
enerjiyi
elektrik
enerjisine
çevirir. Bazı
araçlarda
alternatör
değil, şarj
dinamosu
bulunur.
Konjektör
(regülatör),
alternatörün
ürettiği
elektriğin volt
ve akımını
ayarlar. Aracın
devri arttıkça
alternatörden
çıkan akım ve
voltajı ayarlar,
tesisata ve
aküye gönderir.
Şarj lambası,
şarj sisteminin
çalışmadığını
ikaz eder. Yani
alternatör,
konjektör vs.
arızasını
belirtir.
Bir araç için
gerekli elektrik
enerjisini şarj
sistemi sağlar.
Akü, motor
çalışmazken ışık
ve özel
elektrikli
alıcılatrı
besler.
Vantilatör
kayışı çok sıkı
ise alternatör
yatakları
bozulabilir.
Vantilatör
kayışının
koptuğu "ilk
olarak" şarj
ikaz lambasından
anlaşılır.
Motor çalışırken
ayağımızı gaz
pedalından
çekince far
ışıkları
zayıflıyorsa akü
zayıflamış
olabilir.
Motor çalıştığı
halde şarj ikaz
lambası
yanıyorsa
vantilatör
kayışı gevşek
olabilir ya da
alternatör kablo
bağlantıları
gevşek veya
alternatör
kömürü aşınmış
olabilir.
Aracın
durdurulup
kontağın hemen
kapatılması
gereken
hallerden
bazıları:
- Şarj ikaz
lambasının
yanması.
- Motordan ani
bir sarsıntı ya
da ses gelmesi.
- Yağ
lambalarının
yanmasıdır.
Konjektör ayarı
bozuksa akünün
su kaybı çok
olur.
Araçta ampuller
sık sık
patlıyorsa veya
akü su kaybı
fazlaysa veya
konjektör
arızalı
olabilir.
Marşa basılıp
motor
çalıştığında
şarj ikaz
lambası
sönmelidir.
AYDINLATMA VE
İKAZ SİSTEMİ
Aydınlatma
sisteminde,
sigortalar,
kablolar,
farlar, park
lambası, sis
lambası, plaka
lambası,
gösterge
lambası, iç
aydınlatma
lambası, bagaj
aydınlatma
lambası, gibi
lambalar vardır.
İkaz
sisteminde,
sinyaller, fren
ikaz lambaları,
geri vites
lambası, korna
bulunur.
Her elektrik
elemanı gibi
araçlarda
bulunan
aydınlatma ve
ikaz sistemi
gibi elektrikli
devrelerde de:
akü, kablolar,
kablo
bağlantıları,
sigortalar, açma
kapama düğmeleri
ya da kolları,
ve alıcı olarak
da ampuller
bulunmaktadır.
Bu
sistemlerin en
önemli
arızaları:
kısa devre,
kablo kopukluğu,
akü bitmesi,
akü kutup başı
oksitlenmesi
veya akü kutup
başı gevşekliği,
ampul yanması,
sigorta atması,
anahtarların
arızalanmasıdır.
Fren müşiri ikaz
sisteminin bir
parçasıdır.
Farlardan bir
kısmı ya da
hiçbiriyanmıyorsa,
sigortası atık
olabilir.
Flaşör
arızalanınca
sinyal lambası
yanmaz.
Sigortalar
atıksa bunun
yerine aynı
amperde sigorta
takılır.
Far anahtarı
bozuksa farlar
yanmaz.
Isı göstergesi
çalışmıyorsa,
ısı göstergesi
müşiri arızalı
olabilir.
Aracın fren
lambaları
yanmıyorsa, fren
müşiri arızalı
olabilir.
Fren
lambalarından
biri yanmıyorsa,
yanmayan
lambanın ampulu
yanmış olabilir.
Farların bakımı
yapılırken, far
ayarı yapılır.
Farlardan biri
sönük yanıyorsa
far kablo
bağlantısı
gevşemiş veya
paslanmış
olabilir.
Sigortanın
görevi, kısa
devre olduğunda
sistemi
korumaktır.
GÜÇ AKTARMA
ORGANLARI
Güç aktarma
organları
sırasıyla:
Debriyaj, vites
kutusu, şaft,
diferansiyel,
akslar,
tekerleklerdir.
Difarensiyelin
görevi, gücü
arttırmak,
kendine gelen
hareketi 90
derece kırıp
akslar
yardımıyla
tekerleklere
iletmek,
virajlarda
içteki tekerleği
az, dıştakini
fazla döndürerek
kolay ve rahat
viraj almayı
temin etmektir.
Kavrama
(debriyaj)
motorla vites
kutusu
arasındaki
irtibatı keserek
vites değiştirme
olanağı sağlayan
aktarma
organıdır.
Akslar,
diferansiyelin
hareketini
tekerleklere
iletirler.
Vites kutusu,
aracın hızını ve
gücünü ayarlar.
Araç hareket
halindeyken
ayağımız
debriyaj pedalı
üzerinde devamlı
durursa debriyaj
balatası aşınır.
Aracın ilk
çalışması
esnasında bir
miktar gaz
verildikten
sonra debriyaj
pedalına sonuna
kadar basmanın
faydası vardır.
Debriyaj
balatası
yağlanırsa
debriyaj
kaçırır.
Debriyaj teli
koparsa araç
vitese geçmez.
Vites
değiştirirken
debriyaj
pedalına
basılır.
Araç geri vitese
takılmak
istendiğinde
takılmıyorsa,
debriyaj
pedalından ayak
çekilip yeniden
basılır.
Aktarma
organlarında yağ
olarak, dişli
yağı kullanılır.
Vites
değiştirirken
ses geliyorsa,
debriyaja tam
basılmamıştır.
Ani ve sert
duruş kalkış
yapmak debriyaj
balatasını
sıyırabilir.
Vites kutusu
bakımı
yapılırken yağa
ve yağ kaçağına
dikkat edilir.
LASTİKLER
Lastiklerin
yeri, her altı
ayda bir ya da
her 10.000 km'de
yer
değiştirilerek
aşınmalar
denklenmelidir.
Lastiklerdeki
ağırlık
dengesinin
bozukluğu demek
olan balans
oluşursa araçta
titreşim oluşur.
Bu titreşimler
en çok
direksiyon
simidinde
hissedilir.
Lastik
değiştirilirken
kriko takılınca
el freni çekili
olmalıdır.
Lastiklere
normalden az
hava basılırsa
lastikler
sürekli olarak
ortadan
aşınırlar ve
araç titrer.
Aracın
lastikleri araca
binileceği zaman
kontrol edilir.
Dubleks lastik
iç lastiği
olmayan
lastiktir.
Karlı havalarda
zincir çekici
tekerlerin
ikisine de
takılır.
Isınmadan dolayı
lastik hava
basıncı artmışsa
hiçbirşey
yapılamaz.
Latiklerin
üzerindeki
rakamlar lastik
ebatlerını
belirtir.
Bir tekere
dubleks, diğer
tekere şamyelli
lastik takılırsa
araç bir tarafa
çeker.
Bijonların
temizliği kuru
bezle yapılır.
FRENLER
Araçta el
freni duran
aracı sabitlemek
için kullanılır.
El freni kopmuş
ise el freni
tutmaz. El freni
çekili durumda
unutulup yola
devam edilirse
kampanalar
ısınır ve fren
tutmaz.
Araç üzerinde
3 tip fren
bulunur:
-Motor freni
(kompresyon
freni)
-Ayak freni
-El freni
Ayak freni 3
tiptir:
-Hidrolik fren
-Havalı fren
-Karma fren
Fren
sisteminin bazı
parçaları
şunlardır:
-Fren pedalı
-Merkez pompası
-Fren boruları
-Tekerlek
silindirleri
-Fren diski
-Fren balatası
-Kampanalar
-Fren ayar
sistemleri
Havalı frenli
bir araçta
üsttekilere
ilaveten hava
tüpü ve
kompresör
bulunur.
ABS frenin
avantajları,
frenlerken
direksiyon
hakimiyetini
bozmaması ve
fren mesafesini
kısaltmasıdır.
Fren yapılmasına
rağmen aracın
hızı azalmıyorsa,
fren hidroliği
yok veya azalmış
hatta fren
ayarları gecşek
olabilir. Fren
sistemine yağ
sızmış olabilir.
Fren sisteminde
kaçak olabilir.
Soğuk havalarda
el freni çekil
durumda
bırakılırsa fren
balataları
donarak yapışır.
Fren sisteminde
hidrolik
azalmışsa
hidrolik yağı
ile takviye
edilir.
Ayak frenine
basıldığında ön
ve arka
tekerlekler
birlikte durur.
Araç çalışıyor
fakat hareket
ettirilemiyorsa
el freni
çekik
olabilir.
Aracın
kampanaları
aşırı ısınmışsa
fren ayarları
bozuk olabilir.
Ön lastiklerin
biri yeni biri
eskiyse
frenlerken araç
bir tarafa çeker.
Westinghouse
tipi frenli bir
arabada
hareket halinde
iken motor stop
ettirilirse
asla fren
tutmaz.
Hava frenli
araçta hava
basınç
göstergesi
basınç
göstermiyorsa
araç olduğu
yerden
kaldırılamaz.
ÖN DÜZEN SİSTEMİ
Ön düzen
sistemi,
aracın dönüşünü
sağlar.
Direksiyon
simidi,
direksiyon mili,
sonsuz dişli,
sektör dişli,
rot, eğri rot,
kısa rot,
rotbaşı bu
sistemin bazı
parçalarıdır.
Direksiyon
kutusu yağı
kontrol
edilmelidir.
Araçta çekme,
gezme vs. varsa
servise
gidilmelidir.
Kamber/ Kaster/
King-pim/ rot ve
direksiyon
kutusu ayarları
gibi ayarları
vardır.
Ayarsızlık ve
dişlilerin
aşınması,
direksiyon
boşluğu artırır.
Ayrıca rot
başlarının
aşınması ile
direksiyon
kutusu arızaları
da direksiyon
boşluğunu
artırır.
Ön düzen
ayarları bozuksa
ön lastikler
içten ve dıştan
aşınır.
Direksiyon zor
dönüyorsa lastik
hava basıncı
normalden azdır.
SÜSPANSİYON
SİSTEMİ
Süspansiyon
sistemi,
araç
tekerlerinin
aracın şasi ve
gövdesiyle
birleştirildiği
sistemdir.
Yaylar (helezon
yay), yaprak
yaylar
(makaslar) ve
amortisörlerden
oluşur.
Helezon yaylar
otomobil türü
araçlarda
makaslar ise
genellikle ağır
hizmet
araçlarında
kullanılır.
Yaylar,
yoldan gelen
darbe
titreşimleri
üzerine alır.
Yayların
salınımını
amortisör
kontrol eder.
BAKIMLAR
Günlük
bakımda
motorun yağına,
suyuna, fren
hidroliğine,
yakıtına, lastik
hava
basınçlarına,
ışık ve ikaz
sistemlerine
bakılır.
Haftalık
bakımda
vantilatör
kayışı
gerginliği, akü
bakımı yapılır.
Akü bakımı
yaparken akü dış
yüzeylerinin ve
kutup
başlarındaki
oksitlerin
sodalı su ve
sıcak su ile
temizlenmesine,
plakaların 1 cm
üzerine kadar
saf su ilave
edilmesine,
eleman kapak
deliklerinin
açık
tutulmasına,
kışın akü
donmasın diye
akü tam şarj
ettirilir,
dijital
göstergeli
araçta asla akü
takviyesi
yapılmaz.
Akü
kendiliğinden
boşanıyorsa
akünün üst
kısmında pislik
birikmiştir.
Kısa devreden
dolayı yangın
olursa akü kutup
başları
çıkarılır.
Akü 2 kutp başı
arasında her iki
kutup başına
değen bir madeni
parça konsa akü
kısa devre olup
patlar.
Yağlı tip hava
filtresinin
bakımı
yapılırken
sökülen parçalar
gaz yağı ile
temizlenir.
Yeni bir araçta
0-2000 km arası
ilk kullanım
süresine rodaj
denir. Rodaj
süresi çalışan
parçaların
birbiriyle
alışma
süresidir. Rodaj
süresince aşırı
sürat yapılmaz,
ani duruş kalkış
yapılmaz, motor
tam güç
konumunda
çalıştırılmaz,
uzun süre sabit
hızda gidilmez.
DİZEL MOTORA AİT
BAZI BİLGİLER
Dizel
motorlarda
silindire sadec
hava doldurulur
ve yanma
sıkıştırılmış
havanın üzerine
enjektörden
yakıt
püskürtülmesiyle
sağlanır.
Dizel motorların
yakıt sisteminde
günlük
yaplacak
işlerden biri
mazot-su
ayırıcısı veya
filtre ya da
yakıt deposundan
yakıt sisteminin
suyunun
alınmasıdır.
Dizel motorlarda
yanma
enjektörden
yakıt
püskürtmekle
olur.
Enjektörler
kendilerine
enjeksyon
pompasından
gelen mazotu
silindirlerdeki
sıkıştırılmış
havanın içine
püskürterek
yanmayı
sağlarlar.
Enjeksyon
pompası, besleme
pompası ile
depodan gelen
yakıtı basınçlı
olarak
enjektörlere
yollar.
Dizel motorun
çalışmamasının
bir nedeni, hava
yapmış
olmasıdır.
Hava yapmanın
nedenleri:
-yakıtın
bitmesi,
-boru ve
rekorların
gevşemesi,
-yakıt
borularının
sökülmesi,
-filtrenin
temizlenmesi
veya
değişmesidir.
Dizel motorlarda
egzost dumanı
siyah çıkıyorsa
yakıt
pompasına,
enjektöre ve
hava filtresine
bakılır. Ayrıca
dizel motorlarda
marş
yapıldığında
marş motoru
dönüyor ancak
motor
çalışmıyorsa
yakıt filtresi
de takılı
olabilir.
Özellikle
soğuk havalarda
dizel motoru
kolay
çalıştırabilmek
için kızdırma
bujileri
kulanılır. |